|
YANMA KİMYASININ TEMEL KAVRAMLARI :
1- YAVAŞ YANMA : Demir (Fe) ve Bakır (Cu)
gibi metallerin, zamanla havanın oksijeni ile birleşmesi sonucunda (
FeO Demiroksit ve CuO Bakıroksit oluşması) ortama ısı ve ışık açığa
çıkarmadan, meydana gelen yanma olayına (Oksitlenme - Paslanma) YAVAŞ
YANMA denir.
2- KENDİLİĞİNDEN YANMA : Yavaş yanmanın,
zamanla hızlı yanma haline dönüşmesidir.
Özellikle yağ ve yağlı yüzeyler, normal hava sıcaklığında, oksijen ile
birleşmek sureti ile kolayca oksitlenmeye başlar ve oksijen ile yağın
birleşmesi sonucu ısı oluşur, bir süre sonra oluşan ısı, alevlenme
derecesine ulaşır
ve madde kendiliğinden alev alır.
Örnek : Bezir yağına bulaşmış bir benzinin, bir süre sonra kendi
kendine alev alarak yanmaya başlaması gibi.
3- HIZLI YANMA : Alev, Kuvvetli Isı,
Işık, Korlaşma gibi dışarıdan görülen yanma şeklidir. ALEVLİ YANMA ve
ALEVSİZ YANMA (Kor halinde yanma) gibi iki şekilde meydana gelir.
Alevli ve Alevsiz Yanmanın bir arada görüldüğü yakıtlar ;
• Kömür içeren katı yakıtlar
• Karbonhidrat içeren katı yakıtlar (Nişasta, Şeker )
• Selüloz / lignin vb bitkisel esaslı maddeler (Tahta, Saman)
• Erimeyen, ısıya dayanıklı plastikler
Sadece Yüzey Yanmasının görüldüğü yanıcı maddeler ;
• Saf Karbon , Kolay oksitlenen ametaller (Kükürt, Fosfor)
• Kolay oksitlenen metaller (Magnesyum,Alüminyum, Uranyum, Sodyum)
4- PATLAMA ve PARLAMA ŞEKLİNDE YANMA :
Patlama ve parlama şeklinde yanmanın, hızlı yanmadan farkı, enerji
boşalma hızının çok yüksek olmasıdır.
Patlama ve parlama yangın nedeni değil bir sonuçtur.
Patlama ve parlama şeklinde yanma, genel olarak 4 grupta
toplanmaktadır.
a) YANMA SONUCU OLUŞAN PATLAMALAR ( Çok hızlı oksitlenme) :
Parlayıcı, buhar, gaz ve tozun, sınırlı bir alanda çok hızlı
oksitlenmesi neticesinde meydana gelen patlamalar
ve parlamalardır.
Örnek : Benzin buharı, Metan gazı ve LPG gibi gazların
hava ile karışımı, Nişasta, Un tozu ve diğer organik tozların hava ile
belirli oranlardaki karışımları, Aseton buharı, Magnezyum tozları
gibi.
b) BOZUNMA SONUCU OLUŞAN PATLAMALAR ( Çok hızlı ayrışma ) :
Kimyasal yapıları kararsız maddelerin, çok hızlı ayrışma sonucu oluşan
patlamalardır. Bu tür patlamalar için, ortamda hava yada oksijen
bulunması gerekmez.
Örnek : TNT, Dinamit, Karabarut, Roket yakıtı gibi.
c) YÜKSEK BASINÇ SONUCU PATLAMALAR :
Basınçlı kapların veya kazanların içinde oluşan, yüksek basınç
sebebi ile meydana gelen patlamalardır.
d) NÜKLEER PATLAMALAR :
Nükleer bozunma sonucu maddenin enerjiye dönüşmesi ile ortaya çıkan
ani enerji boşalmalarıdır.
Örnek : Hidrojen ve Uranyum bombasının patlaması.
|